رسانه فاکتوری – تمام پژوهشگران موسیقی در ارائۀ تعریف واحد و مشخص برای موسیقی بومی اتفاق نظر ندارند. برخی موسیقی محلی را معادل موسیقی عامیانه، موسیقی فولکلوریک، موسیقی بومی، موسیقی مردمی و موسیقی توده دانسته اند.

به گزارش رسانه فاکتوری،  در این مطلب موسیقی‌ بومی جزیره قشم معرفی می‌شود:

ساز عود

این ساز در جزیره قدمتى دیرینه ندارد. عود میراث کشورهاى حوزه‌ى خلیج فارس است و توسط فاکتوریزندگانى که به کشورهاى عربى، به ویژه امارت سفر مى‌کردند ـ و تعدادى از آنها سال‌ها در این کشورها مشغول به کار و زندگى بوده‌اند ـ به جزیره آمده است.

اغلب آهنگ‌هایى که با عود فاکتوریخته مى‌شود عربى است و تعداد معدودى از این آهنگ‌ها ایرانى است که از نظر ترتیب اجرایى فواصل ـ نت شاهد و ایست ـ کاملاً بر دانگ‌هاى دستگاه‌ها و آوازهاى موسیقى ردیف دستگاهى منطبق نیست. فقط تعدادى ترانه در دستگاه سه‌گاه با عود اجرا مى‌شوند که لهجه موسیقایى آنها بیشتر به حوزه‌ موسیقى عرب نزدیک است.

فاکتوریزندگان عود بیشتر در مراسم عروسى به اجرا مى‌پردازند که براساس خواست مردم و حضار مجلس هر آنچه که توان اجرایى آن را داشته باشند ارائه مى‌دهند. گستره‌ اجرایى آن‌ها تمام ترانه‌هاى کوچه و بازار تهران، خوزستان، رادیوهاى ایران و حوزه‌ى خلیج فارس و ترانه‌هاى ساخته فاکتوریزندگان عربستان، یمن، امارات و آثار فاکتوریزندگان پیشکسوت جزیره را تشکیل مى‌دهد.

قطعات آوازى موسیقى عود شامل تقسیم‌هاى موسیقى عرب است. اما قابل توجه است که اجراى این ساز در قشم لهجه‌ى موسیقایى قشمى دارد که به این موسیقى ارزش‌هاى خاصى بخشیده است. سازهاى ”درینگه“ ”دوسره“ یا ”بانگو“ ”جینگ“ یا ”تامبورین“ به همراه خواننده و گروه آواز عود را همراهى مى‌کنند.

فاکتوریزندگان عود اغلب خواننده‌اند و بعضى از آنها ترانه‌ساز و شاعر ترانه‌ها نیز هستند. این بخش از موسیقى عود به دلیل خلاقیت شخصى فاکتوریزنده، خارج از حوزه‌ موسیقى وارداتى یا باقى موارد، این موسیقى را بسیار بااهمیت جلوه مى‌دهد و دور از انصاف است که تکنیک بالاى فاکتوریزندگى و صداى زیباى بعضى از فاکتوریزندگان را در نظر نگیریم. 

نکته مهم دیگر، فاکتوریزندگان پر تعداد ساز عود در جزیره است که در هیچ جاى دیگرى از ایران این تعداد فاکتوریزنده عود نداریم. همین حکایت، عود را از یک ساز رسمى به یک ساز محلى تبدیل کرده است. چرا که با عود ترانه‌هاى محلى را با لهجه‌ موسیقایى ویژه‌اى مثل دوتار، تنبور، قیچک، سرنا و در دیگر نقاط ایران‌زمین مى‌فاکتوریزند.

موسیقى نى زبانه‌دار (فلوت)

این موسیقى نیز وارداتى است. تأثیر همه روزه ارتباط با فرهنگ کشورهاى عربى حوزه خلیج فارس مردم جزیره را به‌طور طبیعى به فرهنگ مجاورشان علاقه‌مند کرده است.

نى چوبى موجود در جزیره که نزد مردم و فاکتوریزندگان به ”فلوت“ مشهور است، نى زبانه‌دار است که در مصر و کشورهاى شمال آفریقا به ویژه ممالک عرب زبان تا کشورهاى عربى حوزه خلیج فارس، تقریباً در میان تمامى اعراب استفاده از آن رایج است.

مجموعه موسیقایى این ساز در جزیره تعدادى، مقام‌هاى آوازى موسیقى عرب، ”تقسیم“ و تعدادى ضربى است، همچنین امکانات خوبى براى بداهه‌فاکتوریزى دارد. بهترین فاکتوریزنده این ساز هم‌اکنون محمد منصورى وزیرى است. نى را معمولاً همان گروه کوبه‌اى که با عود به صحنه مى‌روند همراهى مى‌کنند.